Kostuums vertellen geschiedenis van Nederland

Kostuums vertellen geschiedenis van Nederland

“Mogelijk is over 10 jaar de laatste drager uit het straatbeeld verdwenen. Dan weet niemand meer hoe het zat. Op welke manier je in onze streken door middel van je kostuums je identiteit liet zien, waartoe je behoort, wie je bent, in welke mate van rouw je zit.” Aan het woord is Jolanda van den Berg, bedenker en oprichter van het eerste Klederdrachtmuseum van Nederland.

“Wat ik vooral mooi vind zijn de verhalen erachter, hoe bepaalde gebieden zich ontwikkeld hebben. Waar visserij was zie je veel invloeden uit India, China, Japan en Indonesië terug in de kostuums. Dit stuk van ons cultureel erfgoed mag niet verloren gaan, het zegt zoveel over wie we zijn.”
    
Het Klederdrachtmuseum opende in juli 2016 haar deuren. Vóór die tijd deed Jolanda iets geheel anders. “Ik werkte in het VU Medisch Centrum, op de afdeling Strategie en Innovatie. Ik was verantwoordelijk voor het ontwikkelen en uitvoeren van businesscases voor kostenbesparingen op het gebied van ICT, personeel en financiën. Daarvoor werkte ik in het bedrijfsleven als commercieel manager.”

Van idee naar realisatie

Het idee voor een Klederdrachtmuseum is drie jaar geleden ontstaan. “Ik woon in Amsterdam. We hebben hier 17 miljoen bezoekers per jaar, waarvan 11 miljoen museumbezoekers. Buitenlandse toeristen kennen Nederland van klompen, molens, tulpen, maar ook van het kapje van de streekdracht. Als je drie dagen in Amsterdam bent is het ook leuk om drie kwartier door dit museum te gaan, daarvoor hoef je niet helemaal naar het Zuiderzeemuseum.”

Jolanda pakte de zaak grondig aan, zoals ze dat gewend was vanuit haar baan bij het VU Medisch Centrum. Ze maakte een bedrijfsplan met een duidelijk omschreven missie, doel, marktanalyse, doelgroep en een financiële onderbouwing. Daarna ging ze op zoek naar een financier. “Ik ben Qredits tegengekomen op de financieringsbeurs. Ik had nooit gedacht dat ik de financiering rond zou krijgen, banken hielpen destijds geen enkele starter.”

Nadat ze van Qredits een go had gekregen ging Jolanda op zoek naar een pand en soms zit alles mee. “Dit pand aan de Herengracht voldeed boven mijn verwachting, het is een waanzinnig mooie plek in hartje Amsterdam. Uiteindelijk had ik € 220.000 aan financiering nodig om te kunnen starten: opknappen pand, aanschaf van de collectie en werkkapitaal. Er kwamen ook nog veel aanvullende kosten bij. Zo moesten alle ramen bedekt worden met een UV filter om de kleding te beschermen.”

Museum in bedrijf

Sinds de opening van het museum in de zomer van 2016 is er veel gebeurd. “We zijn gestart als particulier museum, maar voor het bestaansrecht van het museum en om te kunnen ontwikkelen op het gebied van audio-visuele presentaties, projecten en nieuwe tentoonstellingen was het beter om de collectie in een Stichting onder te brengen, zodat je ook externe fondsen aan kunt schrijven voor financiering. We hebben inmiddels de culturele ANBI status gekregen en ik ben bezig met de Museumregistratie, zodat mensen met een Museumjaarkaart ook naar binnen kunnen.”

De manier waarop het museum is ingericht onderscheidt zich van kleine streekmusea. Geen overvolle stijlkamers maar een toegankelijke opstelling. De kostuums staan niet achter glas. Je kunt de stoffen, het handwerk en de technieken van dichtbij bekijken. Elke kamer toont kostuums uit een bepaalde streek: Urk, Spakenburg, Volendam, Hindelopen, Marken, Staphorst en Zeeland. “Mensen uit het hele land zijn hier naar toe gekomen, vaak in klederdracht, en hebben mij geholpen om dit op te bouwen. Dat was een waanzinnig mooi proces om samen met hen te doen. Ik heb hun verhalen opgenomen, die worden verteld in de kamers en in de audiotour, ze maken de tentoonstelling levend.”

Voor het aannemen van personeel is (nog) geen geld, dus Jolanda werkt met 8 enthousiaste vrijwilligers. Het museum trok in eerste instantie voornamelijk Nederlanders, maar langzamerhand komt de ombuiging naar de buitenlandse markt. “Daar wil ik vooral op inzetten, want een bezoek aan ons museum is meestal eenmalig en buitenlandse toeristen dat blijft een doorlopende stroom. Ik ga vaak naar internationale beurzen om contracten af te sluiten met reisorganisaties.”

Naast de entreegelden komen de inkomsten uit de museumwinkel, evenementen, lezingen, workshops en ‘Dutch-experience’ arrangementen voor bedrijven. En natuurlijk de fotostudio. “Er komen veel buitenlandse gezinnen op af, met name uit Indonesië. Het is daar een status symbool om  jezelf in Volendammer klederdracht op de foto te laten zetten. Verder komen er stellen, vriendengroepen, vrijgezellenfeestjes en personeelsuitjes.”

Meerwaarde van Qredits

Over bedrijfsadviseur Suzanne van Qredits is Jolanda erg te spreken: “Het is een prettig contact, heel duidelijk en straight. Suzanne denkt echt mee en heeft erg haar best gedaan voor het museum. Ook in tijden dat het moeilijk was heb ik kunnen rekenen op de hulp van Suzanne, ze gelooft in mij.”

Jolanda maakte ook gebruik van coaching. “Mijn coach Maurits is een jonge vent, hij komt ook uit Amsterdam. Hij heeft mij geholpen met het opzetten van een Stichting. Ook heeft hij zijn eigen netwerk voor mij ingezet, me af en toe dat duwtje in de rug gegeven. Maurits heeft een grote meerwaarde in het meedenken over financiële constructies en bedrijfsvoering. In de Stichting is hij nu ook lid van de Raad van Toezicht geworden.”

Samenwerkingen

Jolanda blijft ambitieus. “Op dit moment ben ik in gesprek om met andere musea collecties uit te wisselen. Op die manier blijft je tentoonstellingsaanbod zich vernieuwen en kan je steeds weer de publiciteit zoeken. Ook wil ik graag een fotoboek laten maken over klederdracht in Nederland.” Daarnaast vindt ze educatie belangrijk, over de geschiedenis en de gebruiken die de kostuums vertellen, maar ook over duurzaamheid. “Nu wordt kleding ontworpen voor één seizoen, in die streekdrachten werd alles doorgegeven, je bleef het je hele leven dragen. Met het museum dragen we bij aan een stukje bewustwording.”

Staphorster stipwerk op de catwalk

Heeft klederdracht eigenlijk nog wel een toekomst? “Absoluut. Veel van de huidige modeontwerpers grijpen terug op heritage. Walter van Beirendonck heeft net het Staphorster stipwerk op de Parijse catwalk geïntroduceerd. En Mario Testino heeft een fotoreportage gemaakt voor de Vogue met allemaal mutsen van ons museum!”

Jolanda: “Ik geloof oprecht in cultureel ondernemen. Dat je je collectie op zo’n manier presenteert en in de markt zet, dat het ook echt bestaansrecht heeft, dat het een gezond bedrijf wordt."

www.hetklederdrachtmuseum.nl

Uniek en onderscheidend vanwege onze kernwaarden

Verbinden

Wij geloven dat samenwerken leidt tot succes. We bouwen aan ons netwerk. We stimuleren dat onze klanten een eigen netwerk opbouwen. En verbinden de ondernemer met onze partners.

Persoonlijk

De ondernemer en zijn of haar plan staan bij ons centraal. We zijn persoonlijk betrokken bij onze klanten en komen hen thuis. We denken mee, houden contact en zijn flexibel.

Sociaal

Wij willen een bijdrage leveren aan de maatschappij. Daarom helpen we mensen bij het realiseren van hun passie en dromen. We hebben geen winstoogmerk.

Zakelijk

We richten ons op ondernemers met realistische ondernemingsplannen. We zijn nuchter en zakelijk. Ons doel is het voortbestaan van de ondernemer. Zijn of haar succes is ons succes.

Kostuums vertellen geschiedenis van Nederland